Thúc quý

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Danh từ:
    • Thời đại suy loạn, sắp có nguy cơ diệt vong: "Thúc quý" là một từ Hán Việt dùng để chỉ một thời kỳ chính trị, xã hội suy vi, rối ren, đang trên đà dẫn đến sự sụp đổ, diệt vong của một triều đại hay một chế độ.
Ví dụ sử dụng
  • Danh từ:
    • Sử sách ghi lại, cuối triều Lê là thời kỳ thúc quý, trăm họ lầm than. (Sử sách ghi lại, cuối triều Lê là thời kỳ suy loạn sắp diệt vong, trăm họ lầm than.)
    • Nhà vua lo sợ trước cảnh thúc quý của giang sơn. (Nhà vua lo sợ trước cảnh suy loạn sắp diệt vong của giang sơn.)
Các cách sử dụng nâng cao

  • "Thời thúc quý": cụm từ nhấn mạnh vào giai đoạn lịch sử cụ thể đang ở trong tình trạng suy vi nghiêm trọng.

    • Các sử gia thường phân tích nguyên nhân dẫn đến thời thúc quý của một triều đại. (Các sử gia thường phân tích nguyên nhân dẫn đến thời kỳ suy loạn sắp diệt vong của một triều đại.)

  • "Vận thúc quý": vận mệnh đã đến hồi suy tàn, sắp chấm dứt.

    • Nhiều người tin rằng vận thúc quý của chế độ ấy đã hiện rõ. (Nhiều người tin rằng vận mệnh suy tàn sắp diệt vong của chế độ ấy đã hiện rõ.)
Biến thể và từ gần giống

  • Thúc thế (叔世): thời đại suy vi, loạn lạc. Đây là giai đoạn được coi là chưa đến mức trầm trọng như "thúc quý".

    • Sách Tả Truyện chép: "Chính sự suy vi gọi là Thúc Thế". (Sách Tả Truyện chép: "Chính sự suy vi gọi là Thời Đại Suy Loạn".)

  • Quý thế (季世): thời đại sắp diệt vong, cùng đường. Đây là giai đoạn cuối cùng, trầm trọng hơn "thúc thế".

    • Theo quan niệm xưa, đời Thúc Thế còn hơn đời Quý Thế. (Theo quan niệm xưa, thời suy loạn còn đỡ hơn thời sắp diệt vong.)
Từ đồng nghĩa
  • Mạt thế: thời cuối cùng, thời kỳ suy tàn.
  • Loạn thế: thời đại loạn lạc.
  • Thời mạt vận: thời kỳ vận mệnh sắp hết.
Từ trái nghĩa
  • Thịnh thế: thời đại thịnh trị, phồn vinh.
  • Thái bình: thời kỳ yên ổn, không có chiến tranh loạn lạc.
Thành ngữ liên quan
  • "Tai thúc quý nhi thả nhiên" (ở đời suy loạn mà còn được thế): Thành ngữ gốc Hán, ý nói trong thời buổi suy vi, hỗn loạn mà vẫn còn may mắn được hưởng một chút an ổn, huống hồ là ở thời thịnh trị.
    • Như lời Chu Hy: "Tai thúc quý nhi thả nhiên, Thần hưu minh chi cảnh vận". (Như lời Chu Hy: "Ở đời suy loạn mà còn được thế, huống hồ ở thời buổi thịnh trị".)
  1. Nói đời suy loạn, sắp có diệt vong
  2. Phúc Chu Hy (Tống): "Tai thúc quý nhi thả nhiên, Thần hưu minh chi cảnh vận" (ở đời suy loạn mà còn được thế, huống hồ ở thời buổi thịnh trị)
  3. Lời sớ Tả Truyện: Chính sự suy vi gọi là Thúc Thế (đời suy loạn), đời Thúc Thế còn hơn đời Quý Thế là đời sắp diệt vong

Từ chứa "Thúc quý"